PNG Nedir? Kayıpsız Sıkıştırma ve Şeffaflık Rehberi

PNG (Portable Network Graphics, Taşınabilir Ağ Grafikleri), görüntüyü hiçbir ayrıntı kaybetmeden saklayan, tam şeffaflığı destekleyen bir görsel formatıdır. Ekran görüntüleri, logolar, simgeler ve arayüz grafikleri için standart haline gelmiştir. Bu yazıda PNG'nin hangi ihtiyaçtan doğduğunu, sıkıştırmanın nasıl çalıştığını, neden bazen çok büyük dosyalar ürettiğini ve PNG ile çalışırken işinize yarayacak dönüştürme ipuçlarını anlatıyoruz.

PNG nasıl doğdu? GIF ve LZW patenti

1990'ların başında web'deki grafiklerin çoğu GIF formatındaydı. GIF, Unisys'in patentine sahip olduğu LZW sıkıştırma algoritmasını kullanıyordu. PNG'nin tarihçesini yazan Greg Roelofs'un aktardığına göre CompuServe ile Unisys arasındaki lisans anlaşması 28 Aralık 1994'te sessizce duyuruldu ve GIF üreten yazılımların lisans ücreti ödemesi gündeme geldi. Usenet'teki tepkinin ardından Thomas Boutell, 4 Ocak 1995'te "PBF" adıyla patentsiz bir format için ilk taslağı yayımladı. "PNG" adı 6 Ocak'ta önerildi ve 23 Ocak 1995 tarihli beşinci taslakla kabul edildi. Spesifikasyon, 7 Mart 1995'te yayımlanan dokuzuncu taslakla dondu.

W3C, PNG'yi 1 Ekim 1996'da tavsiye (Recommendation) olarak yayımladı; Library of Congress'e göre aynı metin Ocak 1997'de IETF tarafından RFC 2083 olarak da yayımlandı. Hataların düzeltildiği ikinci baskı 10 Kasım 2003'te çıktı ve ISO/IEC 15948 uluslararası standardı oldu. 24 Haziran 2025'te yayımlanan W3C PNG Üçüncü Baskı ise animasyonlu PNG (APNG), HDR sinyali için cICP parçası ve EXIF verisi için eXIf parçası gibi özellikleri resmi spesifikasyona taşıdı.

PNG nasıl sıkıştırır?

PNG kayıpsızdır: dosyayı açtığınızda elde ettiğiniz pikseller, kaydedilen piksellerle bit bit aynıdır. Küçültme iki aşamada yapılır.

1. Satır filtreleri

Her piksel satırı sıkıştırılmadan önce bir filtreden geçirilir. Filtre, pikselin kendisi yerine komşularıyla arasındaki farkı yazar; düz ya da yumuşak geçişli alanlarda bu farklar sıfıra yakın olduğu için çok daha iyi sıkışır. Spesifikasyon beş filtre tanımlar: None (filtresiz), Sub (soldaki piksel), Up (üstteki piksel), Average (sol ve üstün ortalaması) ve Paeth (sol, üst ve sol üst pikselden tahmin). Kodlayıcı her satır için farklı bir filtre seçebilir.

2. DEFLATE

Filtrelenmiş veri, ZIP dosyalarında da kullanılan DEFLATE algoritmasıyla sıkıştırılır ve zlib biçiminde IDAT parçalarına yazılır. Spesifikasyona göre tanımlı tek sıkıştırma yöntemi budur ve en fazla 32 KB'lık kayan pencere kullanır. Aynı görüntüden farklı boyutta PNG'ler çıkmasının nedeni, kodlayıcıların filtre seçimi ve DEFLATE ayarlarında farklı ne kadar çaba harcadığıdır; görüntünün kendisi değişmez.

Parça (chunk) yapısı

Bir PNG dosyası 8 baytlık imzayla başlar ve parçalardan oluşur: üstbilgi için IHDR, görüntü verisi için IDAT, bitiş için IEND. Renk profili (iCCP), gama (gAMA), metin (tEXt, iTXt) ve şeffaflık (tRNS) gibi isteğe bağlı parçalar da eklenebilir.

Renk türleri, bit derinliği ve şeffaflık

PNG; gri tonlamalı, paletli (indeksli) ve gerçek renkli (truecolor) görüntüleri destekler. Library of Congress'e göre örnek derinliği 1 ile 16 bit arasında değişir; yaygın RGB görüntüler kanal başına 8 bit (24 bit), gerektiğinde kanal başına 16 bit (48 bit) kullanır. İsteğe bağlı alfa kanalı, her piksel için ayrı bir saydamlık değeri saklar. Bu, GIF'in yalnızca "tamamen saydam ya da tamamen opak" seçeneğinden çok daha esnektir: gölgeler, yumuşak kenarlar ve yarı saydam katmanlar doğru görünür.

İsteğe bağlı Adam7 taramalı (interlaced) kayıt, görüntünün yüklenirken önce kaba sonra ayrıntılı görünmesini sağlar, ancak genellikle dosyayı büyütür.

Paletli PNG ve renk azaltma

Paletli (indeksli) PNG'de her piksel, renklerin kendisi yerine en fazla 256 girişlik bir paletteki sıra numarasını saklar. Az renkli logolar, simgeler ve düz renkli çizimler bu yolla çok küçük dosyalara sığar. Paletli PNG'ler tRNS parçasıyla palet girişlerine ayrı saydamlık değerleri de verebilir; yani GIF'ten farklı olarak yarı saydam palet renkleri mümkündür.

Fotoğraf ya da gradyan içeren bir görüntüyü paletli PNG'ye indirmek ise renk bantlanmasına ve titreme (dithering) desenlerine yol açar. Bu nedenle renk azaltma, görüntünün türüne göre seçilmesi gereken bir ön işlemdir; PNG formatının kendisi kayıpsız kalır.

PNG ne kadar yaygın?

W3Techs'in Ekim 2026 verisine göre izlenen web sitelerinin %74,9'u PNG kullanıyor; bu oranla PNG, sitelerde en yaygın görsel formatı. HTTP Archive Web Almanac 2024'e göre mobil sayfalardaki görsellerin %28,4'ü PNG; JPEG'in (%32,4) ardından ikinci sırada. Aynı rapora göre medyan PNG piksel başına 3,8 bit kullanıyor; medyan JPEG'de bu değer 2,0, WebP'de 1,3 bit. PNG'nin sitelerde bu kadar yaygın olması, logo ve simgelerde şeffaflık ihtiyacından kaynaklanıyor; büyük fotoğrafları PNG'de sunmak ise sayfayı gereksiz yere ağırlaştırır.

Ne zaman PNG, ne zaman başka bir format?

Google'ın WebP sayfasına göre kayıpsız WebP görseller PNG'lere göre %26 daha küçüktür. Bu nedenle tarayıcıda gösterilecek grafiklerde WebP iyi bir alternatiftir; ancak PNG'nin uyumluluğu hâlâ daha geniştir ve neredeyse her yazılım PNG açar.

Sık karşılaşılan sorunlar

PNG dosyası neden bu kadar büyük?

En sık neden, fotoğrafların PNG olarak kaydedilmesidir. Fotoğraflardaki gürültü ve ince ayrıntılar kayıpsız yöntemle iyi sıkışmaz; aynı fotoğraf JPG ya da WebP'de birkaç kat küçük olabilir. Ekran görüntülerinde ise dosya boyutu çözünürlükle doğrudan büyür.

JPG'yi PNG'ye çevirince kalite artmadı

PNG, kaydedildiği andaki pikselleri korur. JPG sıkıştırmasının oluşturduğu kayıplar ve blok izleri dönüştürmeden önce zaten görüntünün parçasıdır; PNG bunları da birebir saklar.

Şeffaflık JPG'ye çevirince kayboldu

JPG'de alfa kanalı yoktur. Dönüştürürken saydam pikseller düz bir renkle doldurulur; renk seçmezseniz programın varsayılanı (çoğunlukla beyaz ya da siyah) kullanılır.

Renkler farklı görünüyor

PNG renk profili ve gama bilgisi taşıyabilir. Bu bilgiyi farklı yorumlayan programlar arasında renkler biraz değişebilir. Web için hazırlanan görsellerde sRGB kullanmak en güvenli yoldur.

PNG dönüştürme ipuçları

• Fotoğraf benzeri PNG'leri küçültün. PNG'den JPG'ye dönüştürürken varsayılan kalite 90'dır; saydam alanlar varsayılan olarak beyazla doldurulur, isterseniz başka bir arka plan rengi seçebilirsiniz.
• Şeffaflığı korumak istiyorsanız PNG'yi WebP'ye ya da PNG'yi AVIF'e çevirin; iki format da alfa kanalını saklar. WebP'de her pikselin aynen kalması gerekiyorsa "Kayıpsız WebP" kutusunu işaretleyin; dosya büyüyebilir.
• PNG'yi PNG olarak küçültmek için sınırlı bir alan vardır: görüntü aynı kaldıkça kazanç yalnızca daha iyi filtre ve sıkıştırma denemelerinden gelir. Resim küçültme aracımız durağan PNG'leri varsayılan olarak WebP'ye çevirir; PNG olarak kalmasını isterseniz ek PNG iyileştirme seçeneği pikselleri değiştirmeden dosyayı küçültmeyi dener.
• Simge gerekiyorsa PNG'den ICO'ya dönüştürücü, kare simgeyi 16, 32 ve 48 piksel (görsel yeterince büyükse daha büyük boyutlar) olarak tek dosyada toplar.
• Bu dönüşümler tarayıcınızda yapılır; dosyalarınız cihazınızdan çıkmaz. Çıktıya EXIF ve konum bilgisi yazılmaz.

Sık Sorulan Sorular

PNG kayıplı mı, kayıpsız mı?

PNG kayıpsızdır. Dosyayı kaç kez açıp kaydederseniz kaydedin pikseller değişmez. Bazı araçların "kayıplı PNG" dediği şey, kaydetmeden önce renk sayısını azaltıp paletli PNG üretmektir; kayıp formatta değil, bu ön işlemdedir.

PNG animasyon destekler mi?

Temel PNG desteklemez. Animasyon için APNG uzantısı vardır ve W3C PNG Üçüncü Baskı ile spesifikasyonun parçası olmuştur. MDN'e göre güncel tarayıcıların tamamı APNG gösterir, ancak birçok görsel düzenleyici APNG'nin yalnızca ilk karesini açar.

PNG-8 ve PNG-24 ne demek?

Bu adlar spesifikasyonda geçmez; yazılımların kullandığı kısaltmalardır. PNG-8 genellikle en fazla 256 renkli paletli PNG'yi, PNG-24 piksel başına 24 bitlik gerçek renkli PNG'yi, PNG-32 ise alfa kanallı RGBA PNG'yi ifade eder.

PNG mi WebP mi kullanmalıyım?

Görsel bir web sayfasında gösterilecekse WebP genellikle daha küçük dosya verir ve şeffaflığı da korur. Görseli başka programlarda düzenleyecek, birine gönderecek ya da arşivleyecekseniz PNG daha geniş uyumluluk sunar.

PNG baskı için uygun mu?

Kayıpsız olduğu için kalite açısından uygundur, ancak PNG CMYK renk modunu desteklemez. Profesyonel baskı hazırlığında genellikle TIFF ya da PDF tercih edilir.

Kaynaklar

• W3C: Portable Network Graphics (PNG) Specification (Third Edition)
• W3C: PNG genel bakış ve tarihçe
• Greg Roelofs: History of the Portable Network Graphics (PNG) Format
• Library of Congress: PNG format açıklaması
• Google for Developers: An image format for the Web (WebP)
• MDN: Image file type and format guide
• W3Techs: Usage statistics of image file formats for websites
• HTTP Archive Web Almanac 2024: Media